Độc đáo món xôi xứ Tuyên thơm ngon nức mũi ở Tuyên Quang

Thứ Tư, 05/07/2017 11:50 AM (GMT+7)

Khi bạn nghe qua tên của nó đã thấy vô cùng ngon phải không. Trước đây, mỗi độ thu về, đồng bào xứ Tuyên khi bước vào mùa thu hoạch lúa. Mỗi năm chỉ cấy một vụ, nên lúa nếp không có sẵn như hiện tại bây giờ. Bà con chọn ruộng chín rồi sớm gặt về giã gạo làm cơm mới.

Xôi trộn ong non

Trong lễ cúng cơm mới của người Tày thường không thể thiếu món xôi trộn ong non này. Để có được món xôi ngon và thơm này, trước đó từ một đến hai tháng, bà con đã phải dày công tìm kiếm tổ ong. Đến gần ngày làm lễ, bà con đi chặt tổ ong về, bổ tổ, gỡ lấy những con non có chân nhưng thân phải vẫn còn trắng. Ong non được chiên vàng cùng với mỡ gà. Khi xôi vừa chín tới, bà con sẽ cho ong non đã chiên vào và trộn đều hết lên.

Món xôi trộn ong non được đặt vào mâm cúng để tạ ơn trời đất, thần linh phù hộ cho mùa màng bội thu, tươi tốt, cuộc sống đủ đầy. Cúng xong, mâm cỗ được hạ xuống và lúc đó cả nhà sẽ ngồi cùng nhau và thưởng thức. Món xôi trộn ong non thơm béo mà không ngấy, giàu dưỡng chất, chỉ cần ăn một nắm nhỏ cũng đủ xua tan nỗi mệt nhọc của những tháng ngày một nắng, hai sương.

Xôi ngũ sắc

Đây là một món xôi phổ biến và khá là nổi tiếng của rất nhiều dân tộc của xứ Tuyên Quang. Để làm được món xôi có nhiều màu sắc như này, bà con thường chọn gạo nếp cái hoa vàng hay gạo nếp nương mới gặt về.

Gạo nếp được vo sạch, ngâm trong nước âm ấm trong khoảng từ 6-8 giờ đồng hồ để đạt độ nở vừa phải. Gạo ngâm xong đãi sạch, rồi được chia thành 5 phần, mỗi phần tương ứng với một màu. Màu đỏ và màu tím được tạo từ cây khẩu đăm (cơm đen), khẩu đeng (cơm đỏ). Hai loại cây này cũng cần được rửa sạch, giã nhỏ, đun sôi rồi lọc lấy nước để ngâm gạo. Sau 4-5 tiếng vớt gạo ra cho ráo nước.

Để có xôi màu vàng  bà con dùng nghệ giã nát hoặc mài trên cành cây cọ cho nhỏ mịn rồi trộn với gạo nếp mà đã ngâm kỹ. Xôi màu xanh, được tạo từ lá gừng tươi giã nát lọc lấy nước cốt. Cuối cùng là màu trắng là màu của gạo nếp cái hoa vàng. Khi đã tạo màu xong, gạo đã được xếp cẩn thận vào chõ xôi.

Khi xếp bạn phải làm sao xếp thật khéo, nếu không các màu bị lẫn vào nhau nhìn sẽ không được đẹp mắt cho lắm. Không chỉ là một món ăn ngon, màu sắc đẹp mà người xưa làm ra món ăn này còn tượng trưng cho ngũ hành trong vũ trụ.

Người dân tộc Tày có niềm tin rằng ai đã ăn món xôi ngũ sắc vào trong các ngày lễ tết, ngày hội sẽ gặp nhiều điều may mắn, tốt lành cho mình.

Những món xôi, dù đơn giản hay là cầu kỳ đến đâu cũng đều thể hiện nét văn hoá ẩm thực đa dạng và tinh tế của đồng bào các dân tộc thiểu số Tuyên Quang chúng ta.

Theo Tú Ngon